Trước cửa nhà Vương, dưới hàng sa mộc cổ thụ cao vút trầm mặc, người ta đang hối hả khơi một cái hố to tướng để... xây nhà nghỉ.

Nhà Vương là biệt thự đá nổi tiếng của Vua Mèo Vương Chí Sình ở tour ha giang 3 ngay 2 dem Sà Phìn, Đồng Văn, Hà Giang. Công trình được liên kết độc đáo bằng đá xanh với gỗ thông đá, đất nung do các hiệp thợ người Hồi tận Vân Nam Trung Quốc xây đầu thế kỷ XX được nhà nước ta xếp hạng là Di tích kiến trúc lịch sử từ năm 1993. Năm 2004, nhà nước lại phải bỏ ra hơn 7 tỷ đồng để trùng tu sửa sang lại... Ấy vậy mà...



Mười năm trước tôi có dịp theo chân ông Vương Quỳnh Sơn, cháu gọi vua Mèo Vương Chí Sình bằng chú ruột leo cao nguyên Đồng Văn. Trước khi đặt chân đến những địa danh mà hồi tấm bé đến thời trai trẻ, Vương lão đồng chí từng lưu lại không ít những kỷ niệm cay đắng lẫn ngọt ngào như Phó Bảng, Phó Cáo, Đồng Văn, Mèo Vạc, Lũng Táo...

Vương lão đã dẫn tôi về dinh thự ở Sà Phìn. Cũng cần kể sơ qua về Vương lão đồng chí một tẹo.

Từ những năm xửa xưa, với chính sách chia để trị, các nhà cai trị Phú Lãng Sa (Pháp - TP) đã làm cái việc trị nhậm sai khiến từ xa những vùng biên viễn bằng một hệ thống hành chính khá độc đáo. Mạn Tây Bắc thông qua vua Thái Đèo Văn Long. Phía Tây Việt Bắc mạn du lịch hà giang 4 ngày 3 đêm đạo Bảo Lạc đáng kể có Vương Chính Đức và sau này là Vương Chí Sình. Vùng phía đông Bắc Lào Cai có Hoàng A Tưởng vv...

Nhân đây, cũng kể thêm một chút về chuyện này, có lần tôi cùng cụ Vương Quỳnh Sơn công tác ghé qua dinh thự, rồi đi xuôi xuống xã Lũng Táo 13km nữa để thăm bà thím của cụ đang sống ở đó. Khi xe chạy vòng lưng núi chuẩn bị đổ dốc xuống dinh thự, cụ bảo tài xế dừng nơi đối diện với 2 ngọn núi phía Bắc. Vừa đứng hút thuốc, cụ vừa nói: ''Hai quả núi kia ngoài chuyện như thầy Tàu phán, nó còn che chắn mặt Bắc cho dinh thự. Hồi chiến tranh biên giới nó câu không biết bao nhiêu là pháo 105 ly sang đất ta. Thế mà không có quả nào rơi vào thung lũng. Tất thảy đều vượt qua thung sang nổ ở mãi chân núi đằng kia''. Nhân tiện tôi hỏi cụ: ''Có người nói chắc như đinh đóng cột rằng Dinh xây vào năm 1914, rằng kéo dài tới 8 năm?''.

Những chức bang tá, tri châu cộng một chút quyền hành của chính phủ bảo hộ ban cho ấy khiến không ít những ông tri châu bang tá ngộ nhận cảm thấy mình hùng cứ làm vua một vùng. Như một dạng bất thành văn, người ta gọi mãi thành ra đâm quen với những cái tên Vua. Vua Mèo, Vua Thái...

Nhưng ngài Bang tá xứ Hà Giang thuộc đạo Bảo Lạc Vương Chính Đức lại sớm ý thức được thân phận tay sai lẫn quyền hành hờ mà chính phủ bảo hộ tưởng như hào phóng ban cho ấy nên bên ngoài vờ vâng phục nhưng bên trong vẫn ngấm ngầm tìm cách chống lại.

Việc xây dinh thự, theo cụ Vương Quỳnh Sơn là do Tống Bạch Giao người Hán-là tướng biên cương dưới trướng tư lệnh Long Vân của Tưởng Giới Thạch ở Vân Nam giúp đỡ. Là chỗ quen biết nhau, vì Bạch Giao cùng có chân trong công ty Á phiện Việt Điền với ông Vương. Tống giới thiệu với ông Vương hiệp thợ người hồi giáo vốn nổi tiếng về xây đền đài, cung vua, phủ chúa của đạo Hồi. Nhân đây cắt ngang mạch viết, cung cấp cho bạn đọc một thông tin thú vị về vị tướng Hán này, sau năm 1932 khi đã làm chủ tình hình. Tưởng đánh cho quân của Hồng binh thua liểng xiểng.

Không chỉ quan tâm việc bảo tồn, gìn giữ, các ngành chức năng của Tour du lịch Hà Giang 5 ngày 4 đêm giá tốt tại Hanoi Tourism và huyện Đồng Văn cũng thường xuyên tổ chức nhiều lớp tuyên truyền cho bà con dân tộc thiểu số đang sinh sống trên Cao nguyên đá nâng cao nhận thức về Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn nói chung và di tích lịch sử nhà Vương nói riêng. Thông qua các lớp tập huấn này, hàng ngàn bà con dân tộc thiểu số đã hiểu thêm về giá trị của Cao nguyên đá, từ đó góp phần bảo vệ, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản. Chính vì vậy, di tích lịch sử nhà Vương luôn là một điểm đến của mỗi du khách khi đến với Công viên Địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn.

Xem thêm các chủ đề trong cùng chuyên mục: