Dân tộc Lô Lô trên cao nguyên đá

Trong chuyến công tác dài ngày tại tỉnh miền núi này, chúng tôi đã được đồng nghiệp ở Báo Hà Giang giới thiệu lên viết bài. du lịch hà giang Trải qua nhiều năm tháng, cuộc sống của đồng bào Lô Lô đã ấm no hơn nhờ chính sách của Đảng và Nhà nước nhưng nét văn hóa riêng của họ vẫn được giữ gìn và lưu truyền.

Thiếu nữ Lô Lô

Bộ tộc ít người ở cánh đồng Thèn Pả

Cánh đồng Thèn Pả, cánh đồng duy nhất trên cao nguyên đá Đồng Văn: Tour du lịch Hà Giang 3 ngày 2 đêm giá rẻ tại Hanoi Tourism trong một buổi chiều vàng óng trông bình yên, mượt mà như bao cánh đồng khác ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Thiên nhiên thật khéo sắp đặt! Bốn bề là núi đá lởm chởm. Trên đỉnh núi Rồng, kia là lá cờ đỏ sao vàng đánh dấu chủ quyền tổ quốc Việt Nam, nhìn sang bên kia là Trung Quốc. Thèn Pả nằm giữa bốn bề núi đá như vậy và bản người Lô Lô sinh sống trên đó, bình yên trong khói lam chiều nhè nhẹ bốc lên từ những nếp nhà.



Ăn: Người Lô Lô chủ yếu ăn ngô bằng cách xay thành bột đồ chín. Bữa ăn phải có canh. Họ thường dùng bát và thìa bằng gỗ.

Mặc: Phụ nữ có nhóm mặc áo cổ tròn, xẻ ngực, có nhóm mặc áo cổ vuông chui đầu, quần chân què, có nơi bên ngoài còn quấn xà cạp. Trang trí trên y phục bằng hoa văn chắp ghép những mảng vải màu to. Họ có sử dụng hoa văn in bằng sáp ong.

Ở: Tuỳ từng nơi họ sống trong ba loại nhà: nhà trệt, nhà sàn hoặc nhà nửa sàn nửa đất ở các huyện Ðồng Văn, Mèo Vạc (Hà Giang), Bảo Lạc (Cao Bằng), Mường Khương (Lào Cai).

Phương tiện vận chuyển: Người Lô Lô quen dùng gùi đan bằng mây, giang, có hai quai để chuyên chở; địu trẻ em trên lưng khi đi xa hoặc lúc làm việc.

Quan hệ xã hội: tour du lich ha giang 5 ngay 4 dem Người Lô Lô sống tập trung trong các bản tương đối ổn định. Tính cộng đồng tộc người thể hiện rõ nét.

Có hơn 30 dòng họ khác nhau. Mỗi dòng họ thường quần tụ trong phạm vi một làng bản, thờ cúng chung một ông tổ và có một khu nghĩa địa riêng nằm trong nghĩa địa chung của công xã. Người Lô Lô thích các quan hệ hôn nhân nội tộc người và thực hiện nguyên tắc ngoại hôn giữa các dòng họ.

Cưới xin: Phong tục cưới xin của người Lô Lô mang nặng tính gả bán với việc thách cưới cao (bạc trắng, rượu, thịt...). Sau hôn nhân, cô dâu cư trú bên chồng. Con trai cô có thể lấy con gái cậu song không được ngược lại.

Lịch: Họ sử dụng lịch truyền miệng chia năm thành 11 tháng, mỗi tháng tương ứng với một con vật.

Học: Khoảng thế kỷ thứ 14 người Lô Lô đã có chữ tượng hình với 140 bộ thủ. Người ta dùng phương pháp ghép bộ thủ để diễn đạt nghĩa. Chữ được ghi trên các tấm gỗ mỏng, trên da thú hoặc loại giấy dày, thô. Tới nay chỉ có một số gia đình còn giữ lại được một vài mảnh có ghi lại loại chữ đó mà ít ai đọc được.

Văn nghệ:Là một trong số ít các dân tộc ở nước ta hiện nay còn sử dụng trống đồng trong sinh hoạt. Trống đồng là một nhạc cụ truyền thống của người Lô Lô gắn liền với huyền thoại về nạn hồng thuỷ. Truyện kể rằng: xưa có nạn lụt lớn, nước dâng cao đến tận trời. Có hai chị em nhờ trời cứu để chị vào trống đồng to, em vào trống đồng nhỏ. Hai chị em thoát chết nhờ trống nổi lên mặt nước. Hết lụt họ ở trên núi, sống với nhau thành vợ, thành chồng. Họ là thuỷ tổ của loài người tái sinh.

Trống đồng với tư cách là nhạc khí chỉ được dùng trong đám tang, giữ nhịp cho các điệu múa dân gian của cộng đồng. Quan niệm về âm dương, sự sinh sôi nảy nở có lẽ còn được bảo tồn rõ ràng với lối hoà tấu hai trống đực và cái cùng một lúc. Trống treo trên giá đặt ở phía chân người chết; mặt của hai trống quay lại với nhau. Người đánh trống đứng ở giữa, cầm dùi đánh bằng hai đầu, cứ một đầu dùi đánh một trống. Chỉ những người đàn ông chưa vợ hoặc có vợ không ở trong thời kỳ thai nghén mới được đánh trống.Tết của người lô lô

Tết của người Lô Lô cũng là cuộc gặp gỡ những người trong nhà. Theo tập quán, dù ai đi bất cứ đâu, làm bất cứ nghề gì, hàng năm mỗi khi Tết đến đều mong muốn trở về sum họp gia đình và tạ ơn tổ tiên. Người Lô Lô có câu: "Sống nhớ về tổ tiên, mồ mả chứ không phải sống vì món ăn", cho nên, ngoài quan niệm vật chất còn có phần tâm linh, đó là mồ mả, bát hương thờ cúng ông bà, cha mẹ.

Nét văn hóa Lô Lô

Bạn đồng nghiệp ở Báo Hà Giang nói với chúng tôi rằng tại bản Lô Lô còn hai chiếc trống đồng cổ, một chiếc của nhà chị Vàng Thị Xuyến, một chiếc của nhà anh Vàng Dỉ Huân. Lúc đến nhà chị Xuyến, chúng tôi đã được tận tay, tận mắt sờ và nhìn vào chiếc trống cũ kỹ đã hoen gỉ một số chỗ. Chị Xuyến nói đó là chiếc trống do bố mẹ để lại, chị không biết nó có từ bao đời nay rồi. Lúc chúng tôi đến nhà anh Huân xem trống thì cả nhà đang ngồi tụm lại bên bếp lửa sưởi ấm, hút thuốc lào, xem Quốc hội họp được truyền hình trực tiếp qua ti vi. Trời rét, mặt ai cũng đỏ hồng, mắt đỏ hoe vì khói bếp.

Sinh đẻ: Phụ nữ khi mang thai phải kiêng kỵ nhiều trong chế độ ăn uống và sản xuất. Sản phụ đẻ ở nhà với sự giúp đỡ của bà mụ trong bản. Sau 12 ngày làm lễ đặt tên cho con và có thể đổi tên nếu đứa trẻ hay khóc hoặc chậm lớn.

Ma chay: Tang ma có nhiều lễ thức độc đáo như hoá trang, nhảy múa, đánh lộn... Dấu vết của tục săn đầu còn thể hiện khá rõ ở hiện tượng một người luôn đeo chiếc túi vải có đựng khúc gỗ hay quả bầu có vẽ mặt người trong tang lễ.

Thờ cúng:Người Lô Lô thờ cúng tổ tiên, bố mẹ và những người thân đã mất. Trên bàn thờ có những bài vị hình nhân bằng gỗ, vẽ mặt bằng than đen. Linh hồn giữ vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh.

Lễ tết: Tết Nguyên đán như người Hán và người Việt. Ngoài ra còn có tục ăn Cơm mới, tết Ðoan ngọ, Rằm tháng bảy...

Chiếc trống nhà anh Huân còn cũ nát hơn chiếc trống nhà chị Xuyến. Chị vợ tên Vàng Thị Mai vác nó ra giếng vừa đập bụi vừa giải thích: "Bộ trống có 14 chiếc nay chỉ còn lại chiếc này. Nó được dùng trong ngày lễ, Tết và đám ma". Theo phong tục người Lô Lô, lễ chính sẽ diễn ra vào ngày rằm tháng bảy, khi đó chiếc trống sẽ được lau chùi sạch sẽ rồi mang ra dùng. Nhà anh Huân thuộc diện gia thế ở bản nên còn có trống. Bố anh nguyên là Phó chủ tịch huyện Đồng Văn. Anh Huân hiện làm y tế xã, nhà có ti vi, đầu đĩa, sa-lông, xe máy. Vợ chồng anh có một cháu đang học lớp 5. Chị vợ nói: "Đẻ ít theo kế hoạch của Nhà nước thôi, đẻ nhiều lấy gì nuôi!".

Xem thêm các chủ đề trong cùng chuyên mục: