Chúng tôi đã bị thuyết phục bởi lời giới thiệu của những người bạn Phú Yên về cảnh đẹp gành Đá Dĩa cùng món ngon ở đầm Ô Loan khi quyết định tới đây để tận mục sở thị…


Lạ mắt ở gành Đá Dĩa

Trên đường từ thành phố Tuy Hoà đến gành Đá Dĩa, tôi tranh thủ trang bị kiến thức về địa danh độc đáo này trên google. Nhiều thông tin giới thiệu khá thú vị trên trang mạng của các công ty du lịch và có không ít huyền thoại phủ lên địa danh này. Có truyền thuyết kể: xưa kia có một người nọ rất giàu có nhưng chẳng may vợ chết sớm. Vốn là người chung thuỷ, người chồng ở vậy và quyết định tu tập Phật pháp. Ông đem vàng bạc châu báu phân phát cho người dân, số còn lại thì cất vào kho cạnh bờ biển với ý định sau khi đắc đạo, sẽ dùng xây chùa… Chưa kịp dùng số của cải này thì ông đắc đạo và về cõi Niết Bàn. Biết có kho tiền ở bờ biển, nhiều kẻ nảy lòng tham tìm đến trộm cướp nhưng tất cả kho báu đã biến thành đá. Nhiều dị bản khác cũng giải thích gành Đá Đĩa chính là số của cải vàng bạc của một người thương buôn tốt bụng biến thành. Hay câu chuyện từ các cụ già lại li kì hơn khi cho rằng xưa kia vùng đất này có cảnh trí rất thơ mộng, đến nỗi các vị tiên từ thiên đình chọn nơi đây làm nơi đối ẩm đề thơ nên họ đã chuyển chén vàng dĩa ngọc từ cung đình xuống để bày yến tiệc rồi bỏ quên, lâu ngày hóa thành gành Đá Dĩa…

Đến gần biển, dễ bắt gặp những dãy hàng rào cùng nhiều ngôi nhà nhỏ của người dân được ghép bằng các phiến đá trông rất lạ mắt. Thật háo hức trước những thông tin rất ưu ái dành cho gành Đá Dĩa nên quãng đường gần 12 km từ quốc lộ 1A vào gành Đá Dĩa sao bỗng thấy xa ngái. Và khi đến nơi vẫn không dấu được cảm giác ngạc nhiên trước thắng cảnh độc đáo này của xã An Ninh Đông, huyện Tuy An. Tôi cứ hình dung đó là một tổ ong khổng lồ nếu nhìn từ xa, bởi các phiến đá hình ngũ giác màu đen liên kết với nhau mà thành. Nhưng đến gần mới thấy đó là những cột đá ken dày với nhau, bề mặt có hình ngũ giác, lục giác và hình tròn.

Có người lý giải kết cấu đá xếp chồng như chén, dĩa nên gành được đặt tên là Đá Dĩa. Nhiều số liệu cho biết gành Đá Dĩa có chiều rộng 50 m và chiều dài 200 m. Tuy nhiên cái lạ mắt của gành đá được nâng tầm bởi bãi cát trắng mịn cùng vùng biển xanh biếc nơi đây. Thiên nhiên thật dụng công khi tạo ra bố cục hài hoà đó. Mấy người bạn trẻ trong đoàn đưa ra vài giả định vui, như có thể trước kia đây là một bến tàu, người ta chuyển đá đến đây để làm bộc lên xuống; còn người bạn mê phim phiêu lưu viễn tưởng lại cho rằng đây có thể là một kỳ quan của người ngoài hành tinh, là cánh cổng mở ra một kho báu hay hang động chi đó… Thế nhưng ông anh trưởng đoàn, vốn là người đi nhiều và đọc rộng đập tắt những ý tưởng ấy bằng các thông tin khoa học từ nghiên cứu của các nhà địa rằng loại đá bazan dưới chân chúng tôi được hình thành trong quá trình hoạt động của núi lửa vùng cao nguyên Vân Hòa (huyện Sơn Hòa).

Nham thạch văng tới đây, bị nước biển lạnh làm đông. Theo thời gian, khối đá nham thạch bị nứt theo mạch dọc tạo thành những trụ đá hình thù như ngày nay. Có những đặc trưng như gành Đá Dĩa, ở vùng County Antrim (Bắc Ireland) cũng có địa danh Giant’s Causeway, một điểm du lịch hấp dẫn và đã được Unesco công nhận là kì quan thiên nhiên của thế giới vào năm 1986. Tự dưng luyến tiếc bởi thuộc diện thắng cảnh quốc gia nhưng gành Đá Dĩa lại trơ trọi. Du khách đến đây chỉ ngắm rồi đi, không có chỗ nghỉ chân hay các dịch vụ du lịch đi kèm. Không chỉ rác chai lọ bỏ lại mà nhiều người còn phóng uế tại đây. Không biết, cái “hữu xạ tự nhiên hương” của gành Đá Dĩa sẽ thu hút được khách tham quan đến bao giờ?

Ăn ngon ở đầm Ô Loan
Cùng nằm trong địa phận huyện Tuy An nên chúng tôi chỉ mất chừng 20 phút đi ngược trở ra thì đến được đầm Ô Loan. Ở đây không chỉ có thắng cảnh đẹp mà còn có nhiều món ăn ngon và những “đặc sản” ấy đã hoá thành thơ khi nhà thơ Tản Đà, Xuân Diệu, Nguyễn Mỹ… dừng chân ở đây. Nhà thơ Xuân Diệu từng thốt lên: “Đầm Ô Loan, đầm Ô Loan – Nước trời cùng với mây liên hoàn- Mặt đầm đôi cánh chim loan mở – Khí mát lan bay sắc đẹp tràn”. Địa chí Phú Yên cũng viết rằng: đây là một địa danh gắn với phong trào Cần Vương của tỉnh Phú Yên. Đầm rộng khoảng 1.200 ha. Đứng trên đèo Quán Cau nhìn xuống, Ô Loan giống như con phượng đang xòe cánh, còn trên bản đồ, Ô Loan giống như con thiên nga đang thong thả bay… Hàng năm, vào ngày 7 tháng Giêng âm lịch, người dân ở đây tổ chức lễ hội đua ghe truyền thống hay các ngày lễ cúng thần, cầu ngư…

Đi giữa nắng gió biển miền Trung, khi đặt chân đến đây bỗng thấy nhẹ nhõm bởi màu xanh của bóng cây và sóng nước. Hệ thống nhà hàng không chỉ bám bờ mà còn thả nổi trên nước để du khách cảm thấy gần hơn với biển. Và những món đặc sản thì biên đầy thực đơn: sò huyết, hàu, gỏi sứa, tôm, cua huỳnh đế, ghẹ… Trong đó, sò huyết là món được nhân viên ở đây dành nhiều mỹ từ nhất để giới thiệu. Nhà thơ Nguyễn Mỹ từng viết: “ Biển vào Ô Loan nằm ngủ thiếp – Sò huyết sinh trong đáy giếng mờ xanh”. Bạn có thể theo chân vào tận nhà bếp để xem các đầu bếp chế biến sò huyết nướng, sò huyết cháy tỏi, rang me… Đó là những con sò huyết ngon nhất mà tôi được ăn bởi vị ngọt và mùi thơm rất đặc trưng. Sò huyết ở đây ngon đến mức đã được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới. Những người ở đây còn cho biết nếu du khách ở lại lâu có thể thuê thuyền đi xem cách người dân bắt sò hay thuê thuyền đi câu và thưởng ngọn cảnh đẹp trong đầm. Dù hiện nay cá tôm đã vơi nhiều nhưng bám biển vẫn là nghề chính của họ…

Cũng như gành Đá Dĩa, đầm Ô Loan khoác lên nhiều nét huyền thoại li kì. Tuy nhiên cái sự chân chất, thật thà của con người nơi đây khiến chúng tôi ấn tượng hơn. Ấy là hình ảnh người em hè hụi đẩy xe lăn chở người anh khuyết tật băng qua cây cầu gỗ bắc qua đầm mà miệng vẫn cười nói ríu rít. Ấy là khi chúng tôi gọi món, người phục vụ đã quả quyết khuyên không nên gọi thêm, hết món nào gọi món đó kẻo lãng phí. Đó là một cách hành xử rất khác của những sống nhờ khách du lịch, thay vì “chém đẹp” nếu thấy đi xe sang hay khách lạ như nhiều nơi vẫn diễn ra. Chúng tôi càng ngạc nhiên hơn khi nhìn phiếu thanh toán tiền lại khá rẻ so với đồ ăn thức uống đã dùng. Vậy mà chị chủ quán cho biết khách đến đây chỉ lai rai. Một thắng cảnh du lịch đẹp có tiếng và nhiều đặc sản ngon hình như vẫn còn nhiều tiềm năng cần quảng bá, khai thác. Nhưng cầu mong cơn lốc du lịch kiểu “ăn xổi” đừng kéo qua đây.

Xem thêm các chủ đề trong cùng chuyên mục: