Danh sách thành viên được tag

Kết quả 1 đến 2 của 2
  1. #1
    Thành viên kỳ cựu Thành Viên Cấp 2 vitieubao's Avatar
    Ngày tham gia
    Mar 2012
    Đang ở
    nơi có nhiều em út
    Điện thoại
    để anh gọi lại cho
    Bài viết
    296
    Cảm ơn
    5
    Được cảm ơn 27 lần trong 23 bài viết
    Mentioned
    0 Post(s)
    Tagged
    0 Thread(s)

    Mặc định Quan niệm về miếng ăn qua ca dao,tục ngữ:Địa Phương nào,món ăn nấy(P2)

    III. MIẾNG ĂN PHÁT HIỆN ĐƯỢC TÌNH CẢM CỦA CON NGƯỜI






    Thu hẹp lại trong phạm vi cá nhân, mỗi món ăn tiêu biểu cho sở thích của con người thì thế nào cũng tố giác được tình cảm, tánh tình của người ấy. Ta thử tìm hiểu tình cảm con người phát lộ trong miếng ăn như thế nào.


    1/ Lòng hiếu thảo
    Đầu tiên, ta đề cập đến lòng hiếu thảo. Người con phải tận tâm săn sóc cha mẹ già, cố gắng tìm món ngon vật lạ để dâng cho song thân :
    - Tôm càng lột vỏ, bỏ đuôi Giã gạo cho trắng mà nuôi mẹ già.

    Hay là : - Năm tiền một khúc cá buôi Cũng mua cho được mà nuôi mẹ già.

    Dù cho bà mẹ có nghiêm khắc đến đâu, phận con cũng phải cố phụng dưỡng cho chu đáo : - Má ơi, đừng đánh con đau Để con bắt ốc, hái rau má nhờ!

    Hay là : - Má ơi, đừng đánh con hoài Để con bắt cá nấu xoài má ăn!

    Gặp những năm đói kém thì lòng hiếu thảo càng được tỏ rõ. Người con chịu sống kham khổ, ăn quơ quào để đánh lừa cái đói, miễn là mẹ già được no ấm : - Đói lòng ăn đọt chà là Để cơm nuôi mẹ, mẹ già yếu răng.

    2/ Tình giữa trai và gái


    Giữa trai và gái, món ăn là một mối dây nối kết. Để thể hiện một mối tình chớm nở, để nói lên được niềm nhớ nhung người yêu, không gì bằng câu ca dao sau đây : - Rượu nằm trong nhạo chờ nem Anh nằm phòng vắng chờ em một mình.

    Tình ái như một vị hương ngào ngạt làm đắm say lòng người, kẻ được yêu cảm thấy ngây ngất như được thưởng thức món ăn ngon vật lạ : - Cầm tay em như ăn bì nem, gỏi cuốn Dựa lưng nàng như uống chén rượu ngon.

    Lòng nhớ thương của người con trai được thể hiện trong câu : - Bữa ăn có cá cùng canh Anh chưa mát dạ bằng anh thấy nàng.

    Ví von như thế thật là vừa thực tế và cũng vừa ngộ nghĩnh… Tuy nhiên, người con gái dùng hình ảnh cụ thể qua những lời thâm thúy và thanh nhã để nói lên được một cách kín đáo lòng trong trắng của mình : - Thân em như củ ấu gai Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen Ai ơi nếm thử mà xem Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi

    Hay là :
    - Thân em như miếng cau khô Kẻ thanh tham mỏng, người thô tham dày.

    Hay là : - Thân em khác thể trái chanh Lắt lẻo trên cành, nhiều kẻ ước mơ.

    Cách diễn tả những câu ca dao trên đây có cái táo bạo, cái sắc bén của những câu thơ Xuân Hương hay cái vẻ lả lơi, kỳ cổ của những câu thơ Ôn Như Hầu, nhưng vẫn không mất đi vẻ trang nhã, tế nhị.

    3/ Tình vợ chồng Khi trai gái đã thành gia thất thì mối tình kia lắng xuống đậm đà hơn để đương đầu với bao thử thách đắng cay : - Tay bưng đĩa muối chấm gừng Gừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau.

    - Cải bẹ xanh nấu với thịt sườn Khổ qua kia hết đắng thì cái sự can thường hết thương.

    Vì đã lấy nhau vì tình thì đâu có ngại cảnh sống nghèo khó, đâu có sờn lòng trước gian khổ : - Lên non thiếp cũng lên theo Tay vịn chân trèo, hái trái nuôi nhau.

    - Đôi ta là nghĩa tào khang Xuống khe bắt ốc, lên ngàn hái rau.

    Yêu thương như thế thật là gắn bó keo sơn, thật là một bài học thiết thực cảnh tỉnh những người hèn hạ đã từng “Giàu đổi bạn, sang đổi vợ”.
    Và đây là một hình ảnh ấm cúng, cảnh vợ chồng hòa thuận, tâm đầu ý hợp trong bữa ăn đạm bạc : - Râu tôm nấu với ruột bầu Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon.

    Tình thương chồng được phát lộ trong cách thức săn sóc chồng từng bữa ăn, lúc bình thường cũng như khi đau yếu : - Hồi nào mình bịnh, mình đau Bắt từng con cá ruộng, nấu canh rau nuôi mình.

    Hay là : - Thương chồng nấu cháo le le Nấu canh bông bí, nấu chè hạt sen.

    Tuy nhiên, đôi khi gặp cảnh tình lạt, nghĩa phai, người vợ hiền đau khổ và thở than : - Chàng ơi phụ thiếp làm chi Thiếp như cơm nguội để khi đói lòng.

    4/ Tình bác ái trong miếng ăn Khi quyền lợt cá nhân đã được thỏa đáng, khi bản thân đã ấm no thì thói thường con người hay nghĩ đến những người bất hạnh khác, những người sống đời đói rét, đương đau khổ hay đương kéo dài đời sống cô đơn : - Thóc bồ, thương kẻ ăn đong Có chồng, thương kẻ nằm không một mình.

    Tình bác ái được nêu rõ với một lập luận vừa cụ thể, vừa hợp lý. Hình ảnh người giàu thóc đối xứng với kẻ chạy ăn hằng bữa, hình ảnh đầm ấm của đời sống lứa đôi làm nổi bật cảnh lạnh lùng của kẻ cô đơn. Nhưng tình thương người không phải chỉ nằm trong vòng lý thuyết, nghĩa là chỉ là tình thương hại suông thôi. Lòng nhân từ phải cần được thi hành đúng đắn, nghĩa là phải thiết thực cứu giúp người, trong lúc người còn đương hoạn nạn, đau khổ : - Một miếng khi đói bằng một gói khi no.

    Tương trợ như vậy mới tránh được tình cảm thiên vị, khỏi phải mang tiếng là vì quyền lợi cá nhân hay vì hiếu danh, hiếu thắng.

    Xem thêm các chủ đề trong cùng chuyên mục:


  2. #2
    Thành viên kỳ cựu Thành Viên Cấp 2 vitieubao's Avatar
    Ngày tham gia
    Mar 2012
    Đang ở
    nơi có nhiều em út
    Điện thoại
    để anh gọi lại cho
    Bài viết
    296
    Cảm ơn
    5
    Được cảm ơn 27 lần trong 23 bài viết
    Mentioned
    0 Post(s)
    Tagged
    0 Thread(s)

    Mặc định

    VI. MIẾNG ĂN HAY LÀ TRIẾT LÝ CỦA CUỘC ĐỜI





    1/ Thói đời qua miếng ăn Có người quần quật suốt ngày cũng vì miếng ăn. Có người ty tiện, bán cả danh cả tiếng, cầu cạnh cho được bả vinh hoa, mồi phú quý. Hạng người này có biết đâu “Miếng thịt là miếng nhục”. Suốt đời chạy theo miếng ăn, sống chết vì miếng ăn, coi miếng ăn là tuyệt đích : - Miếng ăn là miếng tồi tàn Mất ăn một miếng lộn gan lên đầu.

    Trái lại cũng có người trước danh lợi vẫn giữ được nếp sống trắng trong. Họ quan niệm đời một cách khác, vì họ cho đời lẫn lộn đắng cay, ngọt bùi. Sở dĩ người ta giành giật, xâu xé nhau vì đời là trường tranh đấu : - Sự đời nghĩ cũng nực cười Một con cá lội, mấy người buông câu.

    Trong thiên hạ, nhiều người tranh nhau từng miếng ăn, nói xấu, hãm hại nhau, tìm cách dìm người khác xuống : - Trâu cột thì ghét trâu ăn Quan võ thì ghét quan văn quần dài.

    - Bậu chê qua ở rẫy ăn còng Bậu về ở chợ, ăn ròng mắm nêm.

    Hơn nữa, ngoài chợ đời thì thiếu chi người gian trá, bịp đời, sống trên lưng người, thuộc vào phường “treo đầu dê, bán thịt chó”. Họ còn lắm mồm lắm miệng, nói ngược nói xuôi, chê khen vô lối : - Cá không ăn câu chê rằng cá dại Cá mắc câu rồi nói tại tham ăn.

    Tuy nhiên, có khi tranh giành nhau đến trầy vi tróc vảy mà chung quy vẫn hoài công, vì kết quả thu được chẳng là bao : - Sá chi một nải chuối xanh Năm bảy người giành cho mủ dính tay.

    Thật là một chuỗi cười trào lộng pha vị chua chát, như chửi vào mặt bọn buôn danh bán tiếng, suốt đời chạy theo cái bóng hư danh? Ý tưởng này nhắc ta nhớ đến quan niệm về cuộc đời của nhà thơ Lý Bạch cho rằng, đời chỉ là một giấc mộng lớn, cần gì phải lao đao, lận đận (Xử thế nhược đại mông/ hồ vi lao kỳ sinh?). Câu ca dao sau đây cũng giúp ta suy nghĩ nhiều về thái độ giả dối của những người chỉ tha thiết nghĩ đến quyền lợi của bản thân mình thôi : - Cơm ăn không hết thì treo Việc làm không hết thì kêu xóm làng.

    Cuối cùng, qua miếng ăn, ta thấy ca dao tục ngữ cũng bày ra hạng người vong bổn, chỉ biết mới chuộng cũ vong, chẳng khác chi : - Có chả, em tình phụ xôi Có cam phụ quýt, có người phụ ta.

    - Ăn cháo đá bát.

    2/ Thái độ đối phó Cuộc đời quả thật phiền toái và đắng cay. Cho nên, dựa trên kinh nghiệm, chúng ta phải có thái độ đối phó như thế nào, phải khôn ngoan xử thế làm sao cho hợp lý. Ca dao tục ngữ dạy ta sống là phải đấu tranh, phải chịu đựng gian khổ mới có thể mưu sinh dễ dàng. - Có khó mới có miếng ăn Ngồi không ai dễ mang phần tới cho.

    - Muốn ăn phải lăn vào bếp. Làm sao mà ăn không, ở vì được trong khi mọi người đếu lấy “bát mồ hôi đổi bát cơm”?

    Thành thử, khi ra đời, phải tập luyện cho cơ thể quen thuộc với nắng mưa, chịu đựng gian khổ : - Đã từng ăn bát cơm đầy Đã từng nhịn đói cả ngày chẳng ăn.

    Nếu có gặp được cảnh sống thư thả, sung túc thì phải nghĩ đến những lúc thiếu thốn và một ngày mai có thể bị sa cơ thất thế : - Được mùa chớ phụ ngô khoai Đến năm có hạn lấy ai bạn cùng?

    Thái độ có hậu, chung thủy như trên rất hợp với tinh thần nhân nghĩa của người Á Đông. Còn muốn đảm bảo thành công ở đời thì ta phải khôn ngoan xử sự, có óc thiết thực, không bao giờ chuộng những cái gì hão huyền : - Sống thời con chẳng cho ăn Chết thì xôi thịt làm văn tế ruồi.

    Cái lối sống thiết thực ấy phải là lối sống có điều độ, hợp với lẽ phải : - Anh ơi, uống rượu thì say Bỏ ruộng ai cày, bỏ giống ai gieo.

    - Ăn lắm thời hết miếng ngon Nói lắm thời hết lời khôn, hóa rồ.

    - Rượu lạt uống lắm cũng say Người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm.

    Tuy rằng phải tùy cơ ứng biến, phải “Ăn theo thuở, ở theo thì”, nhưng con người trung nghĩa thì bao giờ cũng phải chuộng sự thật, tránh thái độ gian tham, giả dối : - Ăn mặn nói ngay hơn ăn chay nói dối.

    Những câu phương ngôn trên diễn tả những món ăn, vật uống đã là những lý luận mẫu mực, xác đáng dạy ta phép xử thế thực tiễn.

    3/ Bổn phận trong miếng ăn Tuy là phải “vắt đầu cá, vá đầu tôm”, một nắng hai sương để chạy từng bữa ăn, nhưng con người còn có cái gì quý hóa, thiêng liêng hơn, đó là bổn phận : - Anh đi, em ở lại nhà Hai vai gánh vác mẹ già con thơ Lầm than bao quản muối dưa Anh đi, anh liệu chen đua với đời.

    Người con trai ra đi, vẫy vùng bốn phương cho phỉ chí nam nhi, cũng yên tâm vì có được người vợ hiền ở nhà chăm sóc gia thất, phụng dưỡng cha mẹ già, nuôi dạy con thơ. Món ăn thanh đạm muối dưa nói lên được cái tình nghĩa sắt son của người đàn bà.

    Hơn nữa, người con gái còn mang nặng bổn phận hiếu thảo đối với cha mẹ, kính nhường anh em, giữ hòa khí trong gia đình : - Nhà em có vại cà đồng Có ao rau muống, có đầy chĩnh tương Dẫu không mỹ vị cao lương Trên thờ cha mẹ, dưới nhường anh em Một nhà vui vẻ êm đềm Đói no trong cảnh không thèm lụy ai.

    Đối với người thân ta phải có bổn phận đã đành rồi, còn đối với vô số người vô danh trong xã hội đã góp phần vào đời sống công cộng, thì hết lòng tri ân : - Ăn trái nhớ kẻ trồng cây Ăn gạo nhớ kẻ đâm xay tối ngày.

    Thái độ biết ơn trên cũng là thái độ cố hữu của người Việt, là bổn phận của người dân được hưởng thụ, vẫn ghi nhớ công đức đối với các bậc tiền bối đã khai sáng đất nước.

    4/ Khí tiết của miếng ăn Như vậy, con người lấy nhân nghĩa mà xử sự ở đời, sống phải có trước có sau mặc dầu gặp cảnh nghèo khó, gian khổ phải luôn luôn thủy chung như nhất : - Tay cầm đĩa muối sàng rau Thủy chung như nhất, sang giàu mặc ai.

    Cao hơn nữa, cái khí tiết trung nghĩa được phát lộ trong mấy câu ca dao thời thế sau đây. Trước cám dỗ vật chất, trước những miếng ăn thịnh soạn của tân trào mang lại, con người trung nghĩa quyết cam phận thanh bần : - Văn minh gặp buổi Lang Sa Tri âm thì ít, trăng hoa thì nhiều Khuyên ai giữ chí về sau Đừng còn tập tễnh Tây, Tàu mà no Thà rằng chịu đói no rau cháo Lấy chồng nghèo giã gạo nấu cơm Chẳng hơn thịt cá đầy mâm Mà đem thân thế ra thân thế này…

    Những người tiết nghĩa như vậy bao giờ cũng chọn cái gì trong trắng, cao quý và ghét đời ô trọc gian tham : - Khế rụng bờ ao thanh tao anh lượm Ngọt như cam sành héo cuống anh chê.

    Ai lại không thích ăn sung mặc sướng, sống đời vương giả, đầy đủ và tiện nghi? Tuy nhiên, nếu sống được như vậy mà phải nô lệ tân trào thì trở về với đời sống đạm bạc còn hơn : - Canh cải mà nấu với gừng Chẳng ăn thì chớ, xin đừng chê bai.

    Cũng như người con gái, chống lại chế độ đa thê, thà chịu cảnh nghèo nàn chứ nhất định không chịu lấy chồng chung : - Đói thì ăn nắm lá sung Chồng một thì lấy, chồng chung thì đừng.

    V. GIÁ TRỊ TINH THẦN Để kết luận, ta thấy miếng ăn diễn tả trong câu ca dao tục ngữ thật là quan trọng, có thể chế ngự được tình cảm và lý trí, chi phối cả đời sống con người, có thể hạ phẩm giá con người cũng như gây xô xát ngoài xã hội. Tuy nhiên, miếng ăn không có giá trị tuyệt đối, chưa phải là cứu cánh cao quý nhất của con người, vì ở đời còn có điều nhân nghĩa, còn có niềm thủy chung là giá trị tinh thần cố hữa quý hóa của người dân Việt : - Được mùa chớ phụ ngô khoai Đến năm có hạn, biết ai bạn cùng.

    Con người phải có hậu, không bắt chước những kẻ “có mới thì nới cũ”, biết trọng nghĩa khinh tài và nhất định không bao giờ : - Xưa nay ăn đâu ở đâu Bây giờ có bí, chê bầu rằng hôi.

  3. Các thành viên sau đây đã cảm ơn vitieubao vì đã đăng bài viết hữu ích này:

    nhinguyen (18/05/2012)

Thông tin về chủ đề này

Users Browsing this Thread

Có 1 người đang xem chủ đề. (0 thành viên và 1 khách)

Các Chủ đề tương tự

  1. Trả lời: 1
    Bài viết cuối: 08/04/2012, 11:48 AM

Quyền viết bài

  • Bạn Không thể gửi Chủ đề mới
  • Bạn Không thể Gửi trả lời
  • Bạn Không thể Gửi file đính kèm
  • Bạn Không thể Sửa bài viết của mình
  •